2021eko abuztuaren 15ean, Estatu Islamikoak (EI) berriro hartu zuen boterea Afganistanen. Emakume izatea arrisku etengabea bihurtu zen orduan.
Parwana Paikan andreak, Afganistango disidenteen enbaxadako ministro aholkulariak, Ahmad Sarmast doktoreak, Afganistango Musika Institutu Nazionaleko (ANIM) zuzendariak, eta Portugalgo Errepublikako Frantzian enbaxadoreak, José Augusto Duarte jaunak, Afganistanen, baina baita erbestean ere, emakumeen eta nesken egoera kritikoa aurkeztu zuten Haizebegi jaialdiaren barruan antolatutako hitzaldian.
Talibanen erregimenpean emakume afganiarra izatea
«Afganistango emakumeak benetako mehatxua dira talibanentzat. Talibanak iritsi zirenean, afganiar emakumeak izan ziren haiei aurre egin zieten bakarrak, begietara begiratu zietenak», deitoratzen du Parwana Paikanek, Afganistango Emakume Gaietarako ministro ohiak. Afganistanen emakume izatea talibanen erregimenaren pean etengabeko borroka da. Boterea hartu zutenean, talibanek Emakume Gaietarako Ministerioa deuseztatu eta Bertuteen Sustapen eta Bizioen Prebentziorako Ministerioa sortu zuten.
Afganistango emakumeen ausardiak ez du mugarik: talibanek "emakume" gisa haien existentzia aitortzeari uko egin zioten bitartean, batzuk altxatu egin ziren, Ministerioaren aurrean bilduz, ez zutela hori gertatzen utziko oihukatuz. Ministerio berriak bere errepresio bortitza jarraitzen du, emakume eta neska guztiak arriskuan utziz.
Erbestean dagoen ministroa, Parwana Paikan andrea.
Parwana Paikan diplomatikoak Emakumeen Gaietarako ministro kargua desagertu zela ikusi zuen ISISen gorakadarekin. "Ez genuen inoiz imajinatu egunen batean Ministerioaren hormen artean egongo ginela, baina estaturik ez zegoela", esan zuen (Parand Daneshek itzulitako adierazpenak). Hurrengo egunean bertan Parisko Afganistango enbaxadara itzuli zenean, ISISen iragarpena gorabehera disidente bihurtu baitzen, eta Parwana Paikanek bere lankideei adierazi zien: "Afganistan gure eskuetatik ihes egin duenez, Afganistango lurralde bat geratzen zaigu Frantziako enbaxadan". Gaur egun, ministro-aholkulari kargua du bertan. Biltzarrean, bere karguak dakarren segurtasun ezaz hitz egin zuen. Estatu ezezagun bat ordezkatzeaz gain, bederatzi hilabete baino gehiago daramatza bere aurrezkiekin bizitzen. Afganistango diplomatiko gisa, bere egoera erabat frantziar estatuaren erabaki politikoen menpe dago. Aitortzen du: "Frantziak Afganistango Estatu Islamikoa onartuko balu, ez nintzateke diplomatiko izango".
2021eko abuztuaren 15a: Erbesteratzearen premia ANIMen.
ISIS boterera itzultzeak Afganistango musika kulturaren zapalkuntza ere sinbolizatzen zuen. Erasoak eta instrumentuak erre ziren, Zohra Orkestrako musikariak eta ANIMeko musikari guztiak arriskuan jarriz. Zuzendariak, Ahmad Sarmast doktoreak, hainbat herrialdetan asiloa eskatzea erabaki zuen Institutuko ikasleak eta langileak ebakuatzeko. Hurrengo egunean, Portugalek asilo politikoa eman zien Institutuko Orkestrako musikari guztiei, baita langileei eta haien familiei ere. Guztira, Qatarren zehar bidaiatzen zuten 284 pertsona Portugalera erbesteratu ziren.
Zoritxarrez, garai hartan, musikarien familiak Portugalen jarraitzen zuten. Musikariek behin eta berriz galdetu zioten Sarmast doktoreari beren familiak aberriratzeari buruz, baina atzo berri bikainak jaso genituen. Erantzun positiboa posible zela baieztatu zuen. 280 pertsona laster elkartuko dira Portugalen beren maiteekin.
Yona Bernadas
