Erbestetik hona egindako lehen kontzerturako, emakumezkoek osatutako Zohra Orkestrak Afganistango tradizioak eta Mendebaldeko eraginak uztartzen dituen errepertorioa joko du. Zohra izeneko tronpeta-jotzaile afganiar gazteak, bere lehengusuarekin batera proiektuan sartu zenak, bere gogoetak partekatzen ditu.
— Zein izan da gaur gauean joko den musika aukeratzeko prozesua?
Zohra : Joko ditugun piezetatik, orkestrak [Zohra] zortzi joko ditu. Orkestra txikiago bat ere badago, beste pieza batzuk joko dituztena. Guztira, 14 izango dira. Horrelako zerbait. Beraz, zortzi pieza afganiar eta Disneyko bat joko ditugu, Tangled-ekoa.
— Zergatik aukera hau?
Z .: Abestiak aukeratzeko ordua iritsi zenean, irakasleek edozein abesti aukeratzea proposatu ziguten, dibertigarria den edozer. Beraz, "The Dance in the Kingdom" aukeratu genuen Tangled filmekoa. Ikasle baten iradokizuna izan zen eta denek ados egon ziren.
— Eta beste piezak zure irakasleek aukeratu zituzten?
Z .: Ikasleen aukera ere izan zen. Irakasleek zein pieza jo nahi genituen galdetu ziguten, besterik gabe. Eta ikasleek bozkatu zuten zein pieza joko genituen. Ikasleek pieza guztiak aukeratu ahal izan zituzten. Hasieran, bederatzi pieza jotzea erabaki genuen, baina ez genuen denborarik. Bi orkestra desberdin daude. Jende berberarekin, baina bat denbora luzez jotzen ari direnek osatzen dute, hainbat urtez. Badira beste batzuk duela gutxi ikasten ari direnak, beraz, haien maisutasuna ez da perfektua. Horregatik ere ez genuen denborarik izan hasieran orkestra osoarentzat aurreikusitako bederatzi piezak jotzeko. Nahiago izan genuen talde txiki batek batzuk telonero gisa jotzea.
— Zuen guztien artean trebetasun mailan alde batzuk daude. Zeintzuk dira hori azal dezaketen arrazoiak, uneoro
orkestra osoaren barruan?
Z .: Ikasle gazteak garenez, praktika asko behar dugu. Adibidez, tronpeta-jotzaile lankidea —bi gara tronpeta-jotzaile— frantsesa da. Gurekin jo nahi zuen, baina duela urte batzuk hasi zen tronpeta jotzen. Ez gaude maila berean. Portugalen, ez dago afganiar instrumentu tradizionalik. Ondorioz, batzuek instrumentu berri bat ikasi eta hilabete gutxi batzuetan praktikatu behar izan genuen, eta horrek zaildu egiten du orkestra osoan sartzea.
— Ikasle batzuek gai al dira afganiar instrumentu tradizionalak jotzeko?
Portugalen?
Z .: Ikasle batzuek beren instrumentuak eraman ahal izan zituzten [Kabuldik irtetean]. Nik, pertsonalki, ezin izan nuen. Nire lehengusua eta biok izan ginen Afganistandik irten ginen azken ikasleak. Besteek beren instrumentuak eraman ahal izan zituzten.
— Nolakoa izan zen zure ikasketa-bidea?
Z .: 10 urterekin hasi nintzen musika jotzen. Orain 14 ditut. Osaba izan zen nire musikarekiko interesa piztu zuena. Hainbat arrazoirengatik, berak ez zuen instrumentu bat ikasteko aukerarik izan. Baina duela urte asko, oraindik gazteak ginela, lehengusua eta biok joan gintezkeen musika eskola berri baten berri izan zuen. Lehenik lehengusuari proposatu zion, eta hark baiezkoa eman zion. Biolin-jotzailea da. Ni izan nintzen ondoren joan zen bigarren pertsona. Laugarren mailara arte ikasi nuen, gero bosgarren maila hasi nuen, tronpeta-jotzaile gisa. Bosgarren maila hori amaitzea lortu genuen, baina seigarren maila hasi genuenean, talibanak iritsi ziren, eta ez genuen jarraitzeko aukerarik izan.
— Azalduko al zenuke orkestraren izenaren aukeraketa?
Z .: Orkestra 2014an sortu zen. Izena Sarmast doktoreak aukeratu zuen. Zohra eguzki-sistemako bigarren planetaren izena da. Artizarra da. Uste dut horregatik deitzen gaituela Sarmast doktoreak batzuetan "Eguzkiaren Alabak". Izen astrala da. Zohra izeneko Afganistango abesti bat ere badago. "Kaixo Zohra. Zeruko izarra naiz..." [abesten hasten da].
Yona Bernadasek egindako elkarrizketa eta Jérémy Casauxek transkribatua
