Haizebegi jaialdiaren irekierak Ukrainako egungo gertaerak nabarmendu zituen. Hamit Bozarslanek Ukrainako demokraziaren aldeko borrokari buruzko hitzaldiak Kurbasy bikotearen kantu polifoniko kontzertua aurkeztu zuen.
«Ukrainako herriak abestuz borrokatzen du». Jaialdiaren inauguraziorako, Ukraina arbasoen abestien eta gerran dagoen herrialde baten egungo egoerari buruzko gogoeten arteko bidegurutzean agertzen da. Hamit Bozarslanen hitzaldia eta Kurbasy bikotearen kontzertua gai honekin bat datoz. «Abestiak ahoan dituela borrokatzen duen herri» baten borrokaren ikuspegi bat eskaintzen dute.
Itsutasun bikoitza
Bere azken liburua, Ukraina, Itsutasun Bikoitza , aurkeztuz, Hamit Bozarslanek gaur egungo Errusiako pentsamendu politikoaren oinarriak eta Mendebaldeko demokrazien porrotak aztertu zituen. Historialari eta politologoak Putinen Errusiaren "botere gotiko eta hildako bizidunen" mekanismoak eta mendebaldeko potentzien itsutasuna deskribatzen ditu, SESB desegin zenetik "misio demokratiko betearen" ilusioak itsututa.
Hamit Bozarslanen lanak Ukrainako auzia demokraziaren eta antidemokraziaren kontzeptuen inguruan berriro zentratzeko meritua du, Iparralde-Hegoalde edo Ekialde-Mendebalde dikotomia zaharkituak alde batera utzita. Volodymyr Zelenskyk gorpuzten duen Ukrainako determinazioak ñabardura berri bat hartzen du: independentziaren aldeko borroka ez ezik, demokrazia hasiberri bat mantentzeko borrokarena ere.
Ukrainako basoko abestiak
Mariia Oneshchak eta Nataliia Rybka-Parkhomenkok 2008an sortua, Kurbasy bikoteak Lviveko (Ukraina) Les Kurbas antzerki talde postmoderno eta abangoardistatik hartzen du izena, eta bertatik sortu ziren. Aktoreak eta abeslariak dira, eta haien emanaldiek trebetasunez nahasten dituzte hainbat instrumentu, akorde polifoniko eta Indiako soinu batzuk, guztiak shruti kaxarekin lagunduta.
2020an konposatua, ostegun arratsaldean aurkeztutako emanaldia Covid-19 osasun murrizketen emaitza da. Mariiaren etxean, baso baten ertzean, elkarrekin konfinatuta, bi artistak Ukrainako eskualde ezberdinetako abesti tradizionaletan eta basoaren munduan inspiratutako lan bat konposatzera eraman zituzten inguruabarrek. Isiltasun, polifonia eta kanpai sorginduen bidez, Mariiak eta Nataliiak Ukrainako folklorean murgiltzea eskaintzen dute.
Eztabaida ordua
Bi artistek lan-multzo proteikoa erakusten dute, sehaska-kantaren eta tonu heroikoen, baita dramatikoen ere, artekoa. Malenkonia eta samurtasuna txorien kantuarekin eta epikoaren mugan dagoen irudimen poetikoarekin nahasten dira.
Hitz mintzatuen eta geruzatuen nahaspila batean sartuta, emanaldiak publikoa eztabaidara gonbidatzen du hasieratik bertatik. Abesti ezberdinen bidez, ahotsak harmonizatzen dira, batzuetan talka egiten dute, adostasunen eta desadostasunen artean, eta isilarazitako herri baten ahotsen aniztasun osoa daramate barruan.
Transmisio
Azken finean, meditaziorako denbora eskaintzen da. Piezak bere indarra bere gogoeta-ahalmenetik hartzen du. Entzulea garraiatzen du eta hausnarketa eragiten du. Bertan garatzen den esplorazio musikalak denborazkotasunekin jolasten du. Arbasoen ondarea eta gaur egungo gai beroak uztartuz, transmisio bikoitz baten ibilgailu gisa balio du: ukrainarren belaunaldi zaharrenetatik gazteenetara transmisioa, baina baita bi artisten transmisioa ere, beren entzulego baskoi eta frantziarrentzat ordezkari gisa jarduten dutenak. Horrela, bikoteak trebetasunez lortzen du ukrainar kulturaren aniztasun aberatsa ordezkatzea, aldi berean atzerritik borrokan ari den herri bati ahotsa emanez.
Jeremy Casaux
